همین مساله باعث تا انها هم که در انبارها برنج داشتند دست از عرضه بکشند و منتظر باشند تا سرانجام شایعات روشن شود , اما انگار کسانی که شایعات را ساخته بودند خود گرداننده بازار بودند و قصد داشتند تا از نمد بی ثباتی های اقتصادی دولت برای خود کلاهی بدوزند , که اتفاقا نه تنها کلاه که لباس و کفش , زیر انداز وروانداز هم دوختند .

قیمت برنج که طی سال جاری چند بار افزایش یافته بود در شرایطی که دولت مدعی است برای مواد غذایی ضروری مردم ارز دولتی با قیمت 1226 تومان اختصاص میدهد برای چندمین بار گران شد .

***قیمت برنج در 4 سال 4 برابر شد

اول گزارش بد نیست سری به سیر قیمت برنج طی سالهای اخیر بزنیم تا ببینم که این قوت غالب مردم ایران چه روندی را برای افزایش قیمت طی کرده و برغم وعده همیشگی مسوولان مبنی بر کاهش قیمت چه بلایی سر این محصول امده که برغم عدم افزایش قیمت در کشورهای تولید کننده از جمله هند وپاکستان که بیشترین مشتری را در ایران دارند , هر سال قیمتش دریغ از سال قبل میشود , تازه اگر بدانیم که قیمت برنج هندی و پاکستانی در سال 88 که ایران بر سر راه وارداتش تعرفه گذاشت , 30 درصد کاهش یافت , معمای قیمت در کشورمان پیچیده تر خواهد شد.

بر اساس بررسی خبرنگار ما قیمت برنج در روزهای پایانی سال 1387بنا به گفته جمیل علیزاده شایق برای مرغوبترین محصول ایرانی 2600 تا 2700 تومان و برای مرغوبترین برنج هندی و پاکستانی 1550 تا 1650 تومان بود , این درحالی بود که در انزمان و استانه نوروز به گفته همین مقام مسوول که دبیر انجمن برنج ایران است , قیمت ها تا 30درصد افزایش یافته بود و در نیمه سال قیمت برنج پاکستانی 1200 تا 1400 تومان وبرنج ایرانی 1800 تا 2200 تومان بود , اما در اردیبهشت وضع از این هم بهتر بود چرا که یک مقام اگاه درانزمان قیمت برنج وارداتی را 460 تومان اعلام کرده بود که دلالان انرا گران کرده و محصولی را که باید به قیمت 600 تومان بفروشند به نزدیک دوبرابر قیمت عرضه میکنند.

مشابه این ماجرا را در سال 89 نیز میتوان مشاهده کرد , جایی که درنیمه اول سال یک خبرگزاری رسمی قیمت برنج وارداتی را 830 تومان اعلام میکند که در بازار با قیمت 1800 تا 2000تومان بفروش میرسد , نگاهی به این ارقام نشان میدهد که همواره وارد کنندگان برنج وارداتی را به دوبرابر قیمت بفروش میرسانند واین محصول طی یکسال از اخر 87 تا نیمه اول سال 89 تا دوبرابر قیمت افزایش داشته است .

در سال 90 افزایش قیمت برنج با یک شیب ملایم ادامه داشت , برنج ایرانی از 3000 تومان تا 3500تومان و د رماههای پایانی سال به 3800 تومان رسید , و برنج وارداتی که عمده انها هندی و پاکستانی بود نیز از 2100 تا 2400 و درماههای پایانی سال تا 2500 تومان رسید که به نظر میرسید دیگر قدرت خرید مردم پاسخگوی بیش از ان نباشد , زمانی که برای هر کیسه دسته دار برنج پاکستانی باید 25هزار تومان پرداخت میشد .

اما در سال 91 ماجرا شکل دیگری گرفت و به اندازه تمام سال 90 فقط در سه ماهه اول سال قیمت بالا رفت و دریک تکانه قیمت هر کیلو برنج وارداتی به 3700 تا 3800 و برنج ایرانی به 4000 تا 4500 تومان رسید , دومین جهش را بازار برنج پس از افزایش قیمت ارز تجربه کرد که تا 4200 تومان بالا رفت و برنج داخلی هم به تبعیت از ان تا 5500 تومان افزایش یافت, این درحالی است که طی روزهای اخیر یکبار دیگر قیمتها بالا رفت , اینبار دیگر به نظر باید برنج را هم در ردیف خوردنی ها گرانقیمتی قرار داد که از سفره دهکهای پایینی جامعه کنار گذاشته خواهد شد , چرا که حتی یک کارگر با 350هزار تومان حقوق ماهانه باید برای خرید یک کیسه 10 کیلویی برنج دستمزد 5 روز کاری خود را اختصاص دهد و  در اینصورت با توجه به قیمت گوشت و نان و مرغ , شاید حقوقش تنها کفاف 10 تا 15 روز زندگی یک خانواده 4 نفره را بدهد , فقط برای خوراک , اگر اجاره خانه , بیمار , فرزند محصل یا دانشجو نداشته باشد .

***دلیل گرانی برنج

قیمت انواع برنج خارجی در بازار در روزهای گذشته افزایش داشته است. این را فعالان بازار و عمده‌فروشان نیز تائید می‌کنند. آنها می‌گویند، قیمت برنج‌های خارجی ظرف هفته گذشته با میزانی افزایش مواجه شده و از حدود 500 تومان در هر کیلوگرم تا 700 تومان هم قیمت افزایش یافته است.
این در شرایطی است که واردکنندگان که مدعی هستند بخشی از برنج‌های خارجی را با ارز مرجع وارد کشور نکرده‌اند، درخواست‌هایی را از مسئولان قیمت‌گذاری کالاو خدمات در کشور مبنی بر افزایش قیمت داشته‌اند و به بهانه این که قرار است قیمت افزایش پیدا کند، عرضه برنج در بازار را به صورت قطره‌چکانی صورت داده‌اند.
بر این اساس، رفتار دوگانه عرضه‌کنندگان برنج‌های خارجی در بالا بردن قیمت و کم کردن عرضه سبب شده است تا سطح عمومی قیمتها در هفته گذشته نسبت به روزهای قبل از آن، افزایش یابد و برخی نوسانات قیمتی در بازار این محصول اتفاق افتد.
در این میان، در پی برخی نوسانات جزئی در قیمت دلار در بازار در یک هفته اخیر، بازار برنج‌های ایرانی نیز تحت تاثیر همین رفتار، نوسان جزئی داشته و قیمت‌ها از 100 تا 300 تومان در هر کیلوگرم افزایش را تجربه کرده است.
در عین حال، احتکار برخی واردکنندگان نیز موضوعی است که نباید از سوی بازرسان نادیده گرفته شود، چراکه از این شرایط سوءاستفاده کرده و تا تعیین تکلیف از سوی مرجع قیمتگذار، عرضه را متوقف کرده‌اند.
براین اساس , هم اکنون قیمت هر کیلوگرم برنج هاشمی 5500 تومان، برنج طارم اصل 5000 تومان، برنج صدر دودی 4800 تومان، برنج طارم رمضانی 4500 تومان و برنج نیم دانه نیز 3000 تومان در بازار است.
همچنین هم اکنون هر کیلوگرم برنج برنج وارداتی در بازار از 3600 تومان به حدود 4 هزار تومان رسیده است که در برندهای مختلف البته این نوسان قیمتی به چشم می‌خورد، ضمن اینکه برخی از برندها نیز قیمتهای خود را بدون تغییر باقی گذاشته‌اند.
نکته حائز اهمیت کاهش عرضه در بازار است که به نظر می‌رسد بر هم خوردن عرضه و تقاضا را سبب خواهد شد، بنابراین اگرچه ممکن است برندی، قیمت محصول خود را افزایش نداده باشد، اما عملا با کاهش عرضه، قیمت خود به خود بالا می‌‌برد.
از سوی دیگر، برخی از انواع برنج‌های خارجی ظرف روزهای گذشته قیمتهای جدید خود را با تائید سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان در سامانه قیمتگذاری کالا و خدمات به ثبت رسانده‌اند که بر این اساس، قیمت برنج پاکستانی 30 کیلوگرمی 48 هزار و 100 تومان، برنج هندی 40 کیلوگرمی 68 هزار و 200 تومان، برنج سیلان دانه بلند 10 کیلوگرمی 36 هزار تومان، برنج باسماتی 10 کیلوگرمی 16 هزار و 700 تومان، برنج سیله 10 کیلوگرمی 18 هزار و 200 تومان.
***ایرانی ها به دنبال هندیها

درهمین راستا , دبیر انجمن حمایت از برنج ایران با ابراز تاسف از افزایش بی‌رویه قیمت برنج در بازار، گفت: هرکیلوگرم برنج طارم درجه یک در پایتخت با قیمتی بیش از 6000 تومان عرضه می‌شود.

جمیل علیزاده شایق در رابطه با تازه ترین قیمت برنج در بازار اظهار داشت: متاسفانه هم اکنون قیمت برنج نه تنها در پایتخت بلکه در بازارهای شهرهای شمالی کشور هم درحال افزایش است.
وی اضافه کرد: براین اساس، قیمت هرکیلوگرم برنج طارم درجه یک با داشتن 2 تا 3 درصد خرده و بدون ناخالصی در بازارهای شهرهای شمالی کشور درحدود 4800 تا 4900 تومان است درحالی که هرکیلوگرم از این نوع برنج با کیفیت پائین تر در پایتخت با قیمتی بیش از 6000 تومان عرضه می شود.
شایق با بیان اینکه تولیدکنندگان در افزایش قیمت برنج هیچ نقشی ندارند، گفت: متاسفانه واسطه ها نقش عمده ای در گران شدن قیمت برنج در بازار دارند به طوری‌که آنها با قیمت پائین برنج را از کشاورزان خریداری کرده و سپس با احتساب هزینه های دلالی این محصول را به مردم عرضه می کنند.
دبیر انجمن حمایت از برنج ایران خاطرنشان کرد: کشاورزان برنجکار امسال برخلاف سالهای گذشته به دلیل داشتن مشکلات اقتصادی برنج‌های تولیدی خود را به دلالها فروخته اند به طوری‌که مانند سالهای گذشته بخشی از برنج تولیدی خود را برای روز مبادا در انبار ذخیره نکرده اند تا بخواهند سودی از این طریق بدست بیاورند.
 ***دلالی؛ تنها دلیل

دبیر انجمن برنج با بیان اینکه هیچ سازمانی به توزیع و قیمت برنج نظارتی ندارد، گفت: دلالان و بازرگانان بعد از تحویل برنج از کشاورزان قیمت را در بازار تا ۳۰ درصد افزایش دادند.

جمیل علیزاده شایق در پاسخ به دلیل افزایش یکباره قیمت برنج بلافاصله بعد از برداشت اظهار داشت: طی 100 سال اخیر سابقه نداشت که در مدت کوتاه بعد از برداشت قیمت برنج تا 30 درصد افزایش داشته باشد.
دبیر انجمن برنج با بیان اینکه تنها بازرگانان و دلالان عامل افزایش قیمت هستند، گفت: کشاورز پس از برداشت برنج با سود منتطقی و بدون اینکه به سود بیشتری توجه کند محصول خود را در اختیار دلالان و بازرگانان گذاشت.
وی افزود: در همان زمان قیمت محصول برنج در منطقه شمال 3 هزار و 650 تومان و در تهران 4 هزار و 500 تومان بود و دلالان این منطقه وسوسه شدند تا همین میزان قیمت بالا بکشند.
علیزاده گفت: البته این تفاوت قیمت از مرداد در بازار تهران و شمال که کمتر از 200 کیلومتر فاصله داشت وجود داشت و نظارتی هم نبود، همین تفاوت قیمت انگیزه‌ای برای افزایش محصول برنج جدید شد.
وی افزود: در غیاب سازمانی که به نحوه توزیع و قیمت برنج نظارت کند با ادامه چنین وضعی احتمال افزایش تا 6 هزار تومان نیز وجود دارد.
***دولت تایید کرد

در حالی که همواره دولت گرانی های را تکذیب میکند اینبار رحیمی معاون اول رئیس جمهور با اشاره به افزایش قیمت برنج در روزهای اخیر، گفت: دولت به‌دنبال حمایت از تولید کنندگان برنج و بی‌نیاز شدن کشور از واردات برنج است و در این راستا با همه توان تلاش می کند دست اخلال‌گران را کوتاه کرده و هرچه سریعتر به وضعیت قیمت برنج رسیدگی کند.

 محمدرضا رحیمی در جلسه ستاد تنظیم بازار با تاکید بر ضرورت مراقبت برای جلوگیری از ایجاد هر گونه آشفتگی در بازار اظهار داشت: تشکیل منظم جلسات فرعی ستاد تنظیم بازار، تسریع در اتخاذ تصمیمات، فعال شدن روند عرضه مستقیم کالا و بسته بندی و آرم‌دار کردن کالاها همراه با درج قیمت فروش از عوامل مهمی هستند که باید برای کنترل اوضاع بازار مورد توجه قرار گیرند.

معاون اول رئیس جمهور با اشاره به اهمیت موضوع تنظیم بازار، خاطرنشان کرد: تنظیم بازار و کنترل قیمت‌ها یکی از مهمترین موضوعات در کشور است و سروکار داشتن تمامی مردم با بازار و قیمت کالاها اهمیت موضوع را دوچندان می‌کند.

رحیمی ضرورت نظارت و کنترل دائمی بر وضعیت بازار و تنظیم قیمت اقلام اساسی را مورد تاکید قرار داد و افزود: البته بخشی از افزایش قیمت‌ها ناشی از اجرای قانون هدفمندسازی یارانه‌ها است اما عده‌ای سودجو نیز می‌خواهند در این میان قیمت‌ها را بیش از میزان قانونی افزایش دهند که دولت در این زمینه مانع از اخلال اینگونه افراد در بازار خواهد شد.

***کاهش تولید دلیل گرانی

سخنگوی کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی مجلس کاهش تولید برنج را از دلایل کمبود و گرانی برنج دانست و گفت: متاسفانه عده ای ازشرایط کاهش تولید سوء استفاده کرده و با احتکار برنج افزایش قیمت آن را رقم زده اند.

عباس پاپی زاده بالنگان اظهارداشت: متاسفانه در مورد میزان تولید محصولات کشاورزی آمار دقیقی وجود ندارد که این موضوع در مورد برنج نیز صادق است.

نماینده مردم دزفول در مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه هنوز وزیر جهاد کشاورزی آمار دقیقی در مورد میزان تولید برنج ارائه نداده است، تصریح کرد: به طور قطع در سال های اخیر به دلیل عدم حمایت وزارت جهاد کشاورزی از برنج کاران، میزان تولید برنج کاهش یافته است.

وی با تاکید بر اینکه در کشورمان پتانسیل و ظرفیت تولید برنج به اندازه مصرف داخلی وجود دارد، افزود: اگر وزارت جهاد کشاورزی حمایت لازم را از برنج کاران انجام می‌داد قطعا به اندازه مصرف داخلی برنج در کشور تولید می‌شد و هم اکنون اصلا کمبودی در بازار وجود نداشت که موجب این گرانی سرسام آور شود و مردم نیز برای تهیه یکی از اقلام اساسی مورد نیاز خود با مشکل مواجه شوند.

پاپی زاده بالنگان با اشاره به اینکه ظاهرا دولت در حال واردات و ذخیره سازی برنج برای روزهای پایانی سال است، گفت: واردات یک راهکار مقطعی برای جبران کمبود و تنظیم بازار برنج است و باید دولت و به ویژه وزارت صنعت، معدن و تجارت در مورد بازار برنج چاره ای اساسی بیندیشد.

این نماینده مردم در مجلس نهم تاکید کرد: قطعا نمی‌توان کمبود و گرانی برنج رابه مساله واردات مرتبط کرد زیرا در ماه های اخیر میزان واردات این محصول نه تنها کاهش نیافته بلکه افزایش نیز یافته است.

سخنگوی کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی مجلس با انتقاد ازعملکرد وزارت صنعت، معدن و تجارت در مورد بازار برنج گفت: متاسفانه بازار برنج نیز مانند بسیاری از مواد غذایی دیگر فاقد نظارت های لازم است.

***کاهش تولیدنداشتیم
درمقابل اظهارات نماینده دزفولی که از جنوب کشور به مجلس امده است , یک نماینده که از شمال کشور یعنی لاهیجان موضع میگیرد ,  عضو کمیسیون اقتصادی مجلس با تاکید براینکه همیشه سود ناشی از افزایش قیمت برنج به دلالان رسیده‌گفت:این موضوع که برخی می گویند کاهش تولید برنج موجب افزایش قیمت آن شده درست نیست زیرا در بسیاری از استان های تولید کننده برنج افزایش تولید داشته و افزایش قیمت حامل های انرژی و نهاده هایی مانند کود و سم در افزایش قیمت برنج داخلی مؤثربوده است.

ایرج ندیمی اظهار داشت: تحریم و افزایش نرخ ارز از آنجا که موجب افزایش قیمت برنج وارداتی شده فرصت خوبی برای بخش کشاورزی است، اما از آنجا که مشکلاتی را برای واردات برنج ایجاد می کند برای مصرف کنندگان مشکل زا است.

نماینده مردم لاهیجان و سیاهکل در مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه افزایش قیمت کالاهای خارجی موجب افزایش قیمت کالاهای داخلی می شود، تصریح کرد: اگر قبول کنیم برای واردات محصولی مانند برنج عامل ارز و تحریم باعث افزایش قیمت می شود، برای برنج داخلی نیز عواملی مانند افزایش حقوق و دستمزد، افزایش هزینه های تولید و همچنین تأثیرپذیری از قیمت برنج وارداتی می تواند تعیین کننده باشد.

وی بخشی از گرانی برنج را واقعی و بخش دیگر آن را مصنوعی دانست و افزود: اگر گرانی برنج ناشی از احتکار و سوءاستفاده برخی افراد باشد این موضوع به وزارت صنعت، معدن و تجارت و صنوف کشور مربوط می شود.

این نماینده مردم در مجلس نهم با تأکید بر اینکه همیشه سود ناشی از افزایش قیمت برنج به دلالان رسیده و برای تولیدکنندگان واقعی هیچ منفعتی نداشته است، گفت: این موضوع که برخی می گویند کاهش تولید برنج موجب افزایش قیمت آن شده دارای درست نیست زیرا در بسیاری از استان های تولید کننده برنج افزایش تولید رخ داده است.

ندیمی با بیان اینکه باید از فرصت تحریم ها و نوسانات نرخ ارز در جهت افزایش کمیت تولید محصولات کشاورزی و از جمله برنج استفاده کرد، اظهار داشت: همچنین از آنجا که در آشفته بازار برنج اقتدار دولت زیر سؤال می رود، باید برخورد جدی با گران فروشان انجام شود.

وی با اشاره به اینکه افزایش قیمت حامل های انرژی و نهاده هایی مانند کود و سم و رشد حقوق و دستمزد در افزایش قیمت برنج داخلی مؤثر است، عنوان کرد: البته نقش وزارت صنعت، معدن و تجارت، نقش صنوف و تأثیر سیاست های اقتصادی دولت در این افزایش قیمت را نمی توان نادیده گرفت.

عضو کمیسیون اقتصادی مجلس با تأکید بر اینکه تقاضای زیاد و عرضه کم افزایش قیمت برنج را رقم می زند، گفت: درست است که احتکار در افزایش قیمت محصولی مانند برنج تأثیر دارد اما باید تأثیر احتکار در کنار تاثیر سایر عوامل مانند تحریم ها، نوسانات نرخ ارز، سیاست های اقتصادی دولت و میزان حقوق و دستمزدها سنجیده شود.

***ردپای دولت در گرانی برنج
درهمین حال یک عضو کمیسیون کشاورزی، آب ومنابع طبیعی مجلس با اشاره به اقدام وزارت صنعت، معدن و تجارت در توزیع برنج به نرخ دولتی با هدف کنترل بازار گفت: متاسفانه دخالت این وزارتخانه موجب تشدید احتکار برنج و افزایش قیمت این محصول در بازار شده است.

علی ایرانپور اظهار داشت: وزارت صنعت، معدن و تجارت از چند هفته پیش اقدام به توزیع برنج به نرخ دولتی کرده که این موضوع به دلیل کمبود نظارت موجب تشدید احتکار برنج خارجی و داخلی و افزایش قیمت آن شده است.

نماینده مردم مبارکه در مجلس شورای اسلامی با بیان این که وزارت صنعت،‌معدن و تجارت هر کیسه برنج را به قیمت ۲۳ هزار و ۵۰۰ تومان به فروشندگان عرضه می‌کند، افزود: به دلیل نبود نظارت بخشی از این برنج‌ها دربازار آزاد به قیمت کیسه‌ای ۴۵ هزار تومان به فروش می‌رسد که گزارش‌های متعددی در این خصوص به کمیسیون رسیده است .

وی اضافه کرد: قطعا اگر نظارت وزارت صنعت، معدن و تجارت بر بازار برنج صحیح و حساب شده بود شاهد احتکار و افزایش قیمت برنج داخلی و خارجی نبودیم.

این نماینده مردم درمجلس نهم با اشاره به کمبود برنج در رستوران‌ها گفت: نزدیک شدن به ایام پایانی سال موجب شده که دلالان اقدام به احتکار برنج کنند و در شرایطی که رستوران داران حاضرند به نرخ آزاد نیز این محصول را خریداری کنند، برنجی برای خرید وجود ندارد.

ایرانپور با تاکید بر این که عدم چاره‌اندیشی وزارت صنعت، معدن و تجارت در روزهای آینده بازار برنج را با مشکلات جدی‌تری مواجه خواهد کرد، تصریح کرد: هفته آینده در مجلس شورای اسلامی از وزیر صنعت، معدن و تجارت در مورد نابسامانی و آشفتگی‌های بازار برنج سوال خواهیم کرد و مهدی غضنفری باید پاسخگوی مشکلات به وجود آمده باشد.

عضو کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی مجلس با بیان این که اغلب واردکنندگان برنج از ارز مرجع استفاده می‌کنند، گفت: قطعا آشفتگی بازار برنج اثر روانی منفی در جامعه دارد و تداوم این وضعیت به ضرر مردم خواهد بود.